مراحل داوری مقاله از سابمیت تا پذیرش (پشت پرده مجلات)

از لحظه ای که مقاله سابمیت می شود تا زمانی که ایمیل پذیرش یا رد مقاله به دست نویسنده برسد، کلی سوالات نگران کننده برای نویسنده ایجاد می شود. مثلا، مقاله الان در چه مرحله ای است؟ چه زمانی پاسخ نهایی به من داده می شود؟

تمام مجلات علمی معمولا ساختار مشابهی در مراحل داوری مقاله دارند که در چند مرحله این فرآیند انجام می شود. ولی تفاوت این فرآیند در مجلات به زمان بندی این مراحل برمی گردد  که کمی باهم فرق دارند.

برای مثال طبق تجربه ای که کارشناسان ما بیان می کنند، ممکن است مراحل داوری مقاله در یک مجله در چند هفته به اتمام برسد ولی در مجله دیگر چند ماه زمان بر باشد. پس شناخت دقیق مراحل داوری و پیگیری وضعیت مقاله می تواند تحمل پژوهشگران را بالاتر ببرد تا بتوانند برای انتشار مقاله صبور باشند.

مراحل داوری مقاله

برای درک بهتر این موضوع  در جدول زیر به صورت واضح و خلاصه به مراحل داوری مقاله اشاره شده است. داشتن اطلاع از مفهوم مراحل داوری مقاله می تواند کمک کننده باشد تا نویسندگان زمان مناسب را برای پیگیری انتخاب کنند.

نام مرحله	شرح فرآیند ( چه اتفاقی می افتد؟ )	وضعیت معمول در پنل (Status)
ارسال مقاله	نویسنده فایل ها را بارگذاری کرده و تایید نهایی را می زند.	Submitt to Journal
بررسی فنی و ادمین	کارشناس مجله فرمت، چکیده و درصد سرقت ادبی (پلاژیاریسم ) را چک می کند.	Technical Chek / Format Check
ارزیابی سردبیر	سردبیر تصمیم می گیرد که آیا موضوع مقاله در اولویت های مجله است یا خیر؟	With Editor / Editor Assigned
یافتن داور	سردبیر برای متخصصین حوزه مربوطه دعوت نامه ارسال می کند تا داوری را بپذیرند.	Reviwer (s) Invited
داوری تخصصی	حداقل دو داور در حال نقد و بررسی محتوای علمی و متدولوژی مقاله هستند.	Under Review
اتمام داوری	داوران نظرات خود را ارسال کرده اند و سردبیر باید آن ها را مطالعه کند.	Required Reviews Completed
تصمیم گیری نهایی	سردبیر با توجه به نظرات داوران، یکی از گزینه های اصلاح یا رد را انتخاب می کند.	Decision in Process
اعلام نتیجه	نامه رسمی سردبیر (پذیرش، اصلاحات یا رد) برای نویسنده ایمیل می شود.	Completed – Reject/Accept/Revise

مرحله اول، غربالگری اولیه توسط سردبیر  (Desk Screening)

در مرحله اول داوری، مقاله توسط سردبیر ارزیابی موضوعی می شود. اینکه مشخص شود آیا مقاله با تخصص و اهداف مجله مرتبط است؟ آیا ارزش انتشار اولیه را دارد؟ بسیاری از مقالات به دلیل داشتن ضعف در این مرحله رد می شوند. بررسی فرمت و ساختار مقاله نیز انجام می شود تا مقاله از لحاظ استاندارد نگارشی برخوردار باشد. همچنین با استفاده از نرم افزار های تخصصی مقاله از نظر سرقت ادبی بررسی می شود که در این صورت رد خواهد شد. در نهایت مقاله در این مرحله یا رد شده و یا به مرحله دوم راه می یابد.

مرحله دوم، یافتن داوران (Reviewers Invited)

بعد از عبور از مرحله غربالگری اولیه، سردبیر مجله مرحله دوم یعنی یافتن داوران را آغاز می کند. انتخاب داور مناسب و متخصص بسیار مهم است زیرا تصمیم نهایی وابسته به آن ها می باشد. در برخی اوقات شما نیز می توانید فرد مناسبی را به مجله برای داوری پیشنهاد بدهید اما در بیشتر موارد سردبیر داور انتخاب شده از از سمت شمارا رد خواهد کرد و خود یک داور انتخاب خواهد کرد. این مرحله بسیار زمان بر است، به علت عدم پاسخگویی داوران در زمان مناسب یا به دلیل مشغله کاری برخی داوران این دعوت را رد می کنند. به همین دلیل ممکن است این موارد سبب شود که وضعیت بررسی مقاله طولانی شود.

مرحله سوم، فرآیند داوری تخصصی (Under Review)

بعد از انتخاب شدن داوران، در این مرحله داوران به صورت علمی مقاله را بررسی می کنند تا از نگارش صحیح و استاندارد مقاله، روش تحقیق درست و صحت نوآوری اطلاعات به دست آورند. در اینجا نقاط ضعف و قوت مقاله مشخص شده و اصلاحات به سردبیر ارسال می شود و به دلیل بررسی دقیق و حجم کاری داوران نیاز به زمان بیشتری است تا مقاله وضعیت مشخصی پیدا کند. انواع داوری به سه دسته تقسیم می شود که هر یک را توضیح می دهیم.

داوری تک سو کور، (Single-blind)

یکی از رایج ترین روش های داوری در مجلات علمی داوری تک سو است. در این شیوه هویت نویسندگان برای داوران مشخص است ولی نویسندگان، داوران را نمی شناسند. در این روش به دلیل سادگی اجرا و سرعت بیشتر داشتن نسبت به بقیه روش ها به عنوان داوری استاندارد شناخته شده است که به کار گرفته می شود. هدف اصلی این شیوه حفظ استقلال داور در ارائه نظر علمی است.

داوری دو سو کور، (Double-blind)

یکی از منصفانه ترین روش های داوری، داوری دو سو کور است. در این حالت هیچ کدام از داوران و نویسندگان، شناختی درباره هم ندارند. این سبب می شود که داوری صرفا بر اساس کیفیت تحقیق و نتایج آن بررسی شود، نه بر اساس نام نویسنده یا دانشگاه. این شیوه داوری در مجلات به عدالت و بی طرفی تاکید دارند و مزیت اصلی این روش بر افزایش عدالت است.

داوری باز، (Open Review)

در این روش هویت داوران و نویسندگان برای هم آشکار است. هدف از این روش افزایش شفافیت بین نویسنده و داور است. در این روش داوری، داوران بر روش تحقیق و نوآوری، کیفیت علمی و صحت تحلیل داده ها تمرکز می کنند و این روش به بهبود کیفیت مقاله کمک می کند و باعث می شود نقدها صریح باشند. مزیت روش داوری باز این است که، احتمال نقد های غیر علمی کاهش پیدا می کند و تعامل محترمانه بین طرفین است.

مرحله چهارم،جمع بندی و تصمیم گیری  (Decision Started)

در ادامه تمام حالت هایی که بعد از برسی داوران ممکن است برای مقاله شما رخ دهد را ذکر کرده ایم.

۱-(پذیرش) Accept

در این مرحله، پس از بررسی های تخصصی و ارزیابی تشخیص داده می شود که مقاله قابل انتشار است. ولی اکثر مقاله ها نیاز به اصلاحات جزئی یا اساسی دارند و به ندرت پیش می آید که مقاله ای بدون اصلاحان و تغییر اکسپت شود. اعلام پذیرش معمولا از طریق ایمیل رسمی سردبیر به نویسنده اطلاع داده می شود. این مرحله برای هر پژوهشگری خوش آیند است زیرا نیازی به اصلاحات نیست.

۲-(اصلاحات جزئی) Minor Revision

در این مرحله، مقاله نیازمند اصلاحات و تغییر جزئی می باشد و این یعنی مقاله کیفیت خوبی داشته است و شانس بالای پذیرش نهایی را دارد اما ایرادات جزئی دارد که طبق نظر داوران باید اصلاح شود. در این زمان نویسنده موظف است که تغییراتی را که داوران گفته اند را در اصلاحات اعمال کند تا ابهامات جزئی رفع شود. معمولا  بعد از انجام تغیرات دوباره مقاله توسط داوران و سردبیر بازبینی می شود تا برای چاپ نهایی آماده شود.

۳-(اصلاحات کلی) Major Revision

اصلاحات کلی به این معنی است که مقاله دارای اشکالات بسیاری است و نیازمند تغییرات اساسی می باشد. این مقاله شانس و پتانسیل پذیرش را دارد ولی باید اصلاحات به طور کامل انجام گیرد و مقاله بتواند استانداردهای علمی و نگارشی مجله را بر آورده کند. در این مرحله چند هفته یا چند ماه زمان می برد تا بازنگری انجام شود و داوران دوباره مقاله را بررسی کنند.

۴-(رد شدن) Reject

اگر در مرحله نتیجه گیری مقاله بعد از بررسی داوران، از نظر علمی و تحلیل داده ها قابل انتشار تشخیص داده نشود، رد مقاله انجام می گیرد. این یک تجربه نا امید کننده است. معمولا دلایل رد مقاله از این قبیل است که مقاله با اهداف مجله تطابق ندارد یا ضعف های زیادی در نگارش مقاله دیده می شود.حتی ممکن است سرقت ادبی صورت گرفته باشد. دلایل رد مقاله توسط داوران و سر دبیر به نویسنده اعلام می گردد. اگر با چنین شرایطی رو به رو شدید اصلا ناراحت نشوید چرا که ما اینجا هستیم تا با ویرایش مقاله شما را انجام دهیم و آن را آماده چاپ تضمینی در یک ژورنال معتبر کنیم. اگر چنین اتفاقی برای شما افتاد، حتما از خدمات چاپ مقاله در مجوعه ما استفاده کنید.

جدول راهنمای وضعیت های مقاله

جدول زیر با از طریق سالها تجربه و کار در زمینه نگارش و چاپ مقاله بدست آمده که در ادامه با شما به اشتراک گذاشته شده است. در جدول زیر وضعیت های مختلفی که ممکن است مقاله شما در آن قرار داشته باشد ذکر شده است.

وضعیت (Status)	معنای واقعی به زبان ساده
Submitted to Journal	مقاله با موفقیت ارسال شده و در صف بررسی اولیه است.
With Editor	مقاله روی میز سردبیر است تا داوران را انتخاب کند.
Under Review	حداقل دو داور در حال مطالعه و نقد مقاله شما هستند.
Required Reviews Completed	داوری تمام شده و نظرات برای سردبیر ارسال شده است.
Decision in Process	سردبیر در حال مطالعه نظرات داوران برای تصمیم گیری نهایی است.

پس از داوری چطور به نظرات داوران پاسخ دهیم؟

بعد از این که نظرات داوران را دریافت کردید باید با دقت تمام بازخوردها را مطالعه کنید و پاسخ داوران را به طور مودبانه بدهید، حتی اگر با نظر آن ها مخالف هستید، نیز دلیل خود را واضح بگویید. در آخر نسخه تصحیح شده را در زمان تعیین شده ارسال کنید. می توانید برای اصلاح و تغییر مقاله خود از ما هم کمک بگیرید.