مقاله را سابمیت کردم، حالا چقدر باید منتظر بمانم؟ این یکی از اولین سؤال هایی است که تقریباً هر پژوهشگر بعد از فشردن دکمه Submit از خودش می پرسد. بعضی ها هر روز ایمیلشان را چک می کنند و بعضی دیگر تصور می کنند اگر چند هفته خبری نشد، یعنی مقاله شان رد شده است. اما واقعیت این است که سکوت مجله، همیشه نشانه بدی نیست.
مدت زمان سابمیت مقاله برای همه یکسان نیست. گاهی یک مقاله در کمتر از سه ماه به نتیجه می رسد و گاهی همین مسیر ممکن است چندین ماه یا حتی بیش از یک سال طول بکشد. این تفاوت به عواملی مثل نوع مجله، کیفیت مقاله، سرعت داوران و تعداد اصلاحات بستگی دارد.
مراحل سابمیت مقاله، از ارسال تا پذیرش نهایی چقدر زمان لازم است؟
وقتی مقاله خود را برای یک مجله علمی ارسال می کنید، کار تمام نمی شود. بلکه تازه وارد فرآیندی می شوید که به آن فرآیند بررسی و داوری مقاله گفته می شود. بسیاری از دانشجویان تصور می کنند بلافاصله بعد از سابمیت، نتیجه پذیرش یا رد مقاله مشخص می شود، اما در عمل هر مقاله باید چند مرحله را پشت سر بگذارد. مدت زمان هر مرحله نیز به عواملی مانند سیاست های مجله، تعداد مقالات در صف بررسی، سرعت پاسخ دهی داوران و میزان اصلاحات موردنیاز بستگی دارد.
آماده سازی و سابمیت مقاله
اولین مرحله، آماده کردن مقاله بر اساس دستورالعمل های مجله و فرمت اصولی مقاله است. در این بخش باید متن مقاله، فایل های جانبی، اطلاعات نویسندگان، منابع، جداول و شکل ها مطابق فرمت خواسته شده تنظیم شوند. سپس مقاله از طریق سامانه آنلاین مجله یا در برخی موارد از طریق ایمیل ارسال می شود. زمان تقریبی بین چند روز است که بسته به میزان آمادگی مقاله دارد.
اگر مقاله از همان ابتدا مطابق راهنمای نویسندگان آماده شده باشد، احتمال بروز خطا و تأخیر در مراحل بعدی کمتر خواهد بود. به همین دلیل بسیاری از پژوهشگران قبل از سابمیت، از متخصصان حوزه چاپ مقاله یا ویراستاران علمی کمک می گیرند تا همه جزئیات به درستی بررسی شود.
بررسی اولیه توسط سردبیر
بعد از ثبت مقاله، سردبیر یا اعضای هیئت تحریریه ابتدا یک بررسی اولیه انجام می دهند. در این مرحله، مقاله هنوز وارد داوری تخصصی نشده است. هدف از این بررسی، ارزیابی اولیه موضوع مقاله، انطباق آن با حوزه فعالیت مجله، رعایت اصول نگارشی، کامل بودن مدارک و رعایت دستورالعمل های مجله است.
اگر مقاله با اهداف مجله همخوانی نداشته باشد یا از نظر ساختاری ایرادهای اساسی داشته باشد، ممکن است در همین مرحله بدون ارسال برای داوران رد شود. زمان تقریبی حدود ۲ تا ۳ هفته است.
داوری تخصصی
اگر مقاله از بررسی اولیه عبور کند، مراحل داوری مقاله شروع می شود. داوران مقاله را از نظر کیفیت علمی، روش تحقیق، تحلیل داده ها، اعتبار نتایج و نوآوری بررسی می کنند و نظر خود را به سردبیر اعلام می کنند.
در پایان این مرحله، معمولاً یکی از این تصمیم ها گرفته می شود. پذیرش مقاله، پذیرش مشروط به انجام اصلاحات یا رد مقاله. از آنجا که هماهنگی با داوران و بررسی دقیق مقاله زمان بر است، این مرحله معمولاً طولانی ترین بخش فرآیند سابمیت محسوب می شود و حدودا ۴ تا ۱۰ هفته و در برخی مجلات بیشتر زمان نیاز دارد.
انجام اصلاحات و بررسی مجدد
در بیشتر موارد و طبق تجربه کارشناسان ما که بارها مقاله چاپ کرده اند، مقاله در اولین داوری بدون اصلاح پذیرفته نمی شود. داوران پیشنهادها و ایرادهای خود را مطرح می کنند و نویسنده باید همه موارد را با دقت بررسی کرده، اصلاحات لازم را انجام دهد و همراه با پاسخ مستند به نظرات داوران، نسخه جدید مقاله را دوباره ارسال کند.
پس از ارسال نسخه اصلاح‌شده، ممکن است مقاله دوباره توسط همان داوران یا سردبیر بررسی شود تا مشخص شود اصلاحات به درستی انجام شده اند یا خیر. هرچه پاسخ نویسنده دقیق تر و کامل تر باشد، احتمال کوتاه تر شدن این مرحله بیشتر خواهد بود. زمان تقریبی برای انجام اصلاحات توسط نویسنده، ۱ تا ۸ هفته و زمان تقریبی برای بررسی اصلاحات، ۲ تا ۴ هفته می باشد.
پذیرش نهایی و آماده سازی برای انتشار
پس از تأیید نهایی، مقاله وارد مرحله انتشار می شود. در این بخش معمولاً صفحه آرایی انجام می شود، نسخه نهایی برای نویسنده ارسال می شود تا آخرین بررسی را انجام دهد و پس از تأیید، مقاله به صورت آنلاین یا در شماره بعدی مجله منتشر می شود.
نکته مهم این است که پذیرش مقاله به معنای چاپ فوری آن نیست. بسیاری از مجلات پس از پذیرش، مقاله را ابتدا به صورت آنلاین منتشر می کنند و چاپ آن در شماره رسمی مجله ممکن است چند ماه بعد انجام شود. زمان تقریبی، حدود ۲ تا ۶ هفته برای آماده سازی و انتشار اولیه است. برای اطلاعات بیشتر از صفحه چاپ مقاله در مجلات داخلی دیدن کنید.
چه عواملی می‌توانند زمان سابمیت مقاله را کوتاه تر کنند؟
| عامل مؤثر | چگونه باعث کوتاه‌تر شدن زمان سابمیت و بررسی مقاله می‌شود؟ |
| انتخاب مجله مناسب | انتخاب مجله‌ای که موضوع و سطح علمی آن با مقاله همخوانی داشته باشد، احتمال رد اولیه را کاهش می‌دهد و روند بررسی را سریع‌تر می‌کند. |
| رعایت کامل دستورالعمل‌های مجله | تنظیم مقاله بر اساس فرمت، شیوه استناد، تعداد کلمات و فایل‌های موردنیاز، از بازگشت مقاله برای اصلاحات اولیه جلوگیری می‌کند. |
| آماده بودن فایل‌ها و اطلاعات نویسندگان | تکمیل اطلاعات نویسندگان، فرم‌های تعهد و مدارک موردنیاز، مانع توقف فرآیند بررسی به دلیل نقص مدارک می‌شود. |
| پاسخ دقیق و سریع به نظرات داوران | ارسال اصلاحات کامل، مستند و به‌موقع، روند داوری و تصمیم‌گیری نهایی را تسریع می‌کند. |
| استفاده از نظر متخصصان پیش از سابمیت | بررسی مقاله از نظر نگارشی، علمی، فرمت و منابع قبل از ارسال، احتمال بروز خطاهای قابل پیشگیری و تأخیرهای ناشی از آن را کاهش می‌دهد. |
یکی از دانشجویان می گفت که فکر می کردم بعد از سابمیت، فقط باید منتظر بمانم. اما وقتی مقاله ام را دوباره برای اصلاح فرمت و تکمیل مدارک به من برگرداندند، تازه فهمیدم بخشی از این زمان انتظار، به مواردی مربوط می شود که قبل از ارسال مقاله قابل پیشگیری هستند.
در واقع، هیچ کس نمی تواند زمان داوری یا سرعت پاسخ داوران را کنترل کند، اما با رعایت چند نکته می توان از ایجاد تأخیرهای غیرضروری جلوگیری کرد.
انتخاب مجله مناسب
اگر موضوع و سطح علمی مقاله با اهداف مجله همخوانی نداشته باشد، احتمال رد اولیه یا طولانی شدن فرآیند بررسی افزایش پیدا می کند. انتخاب یک مجله متناسب با حوزه پژوهش، اولین قدم برای طی شدن روان تر فرآیند سابمیت است.
رعایت کامل دستورالعمل های مجله
هر مجله، راهنمای مشخصی برای تنظیم مقاله، شیوه استناد، تعداد کلمات، فایل های موردنیاز و نحوه ارسال دارد. رعایت این دستورالعمل ها باعث می شود مقاله بدون نیاز به اصلاحات اولیه، سریع تر وارد مرحله داوری شود.
آماده بودن فایل ها و اطلاعات نویسندگان
ناقص بودن اطلاعات نویسندگان، فرم های تعهد، فایل های تکمیلی یا سایر مدارک موردنیاز، ممکن است باعث توقف بررسی مقاله شود. به همین دلیل بهتر است پیش از سابمیت، همه مدارک یک بار به طور کامل بررسی شوند.
پاسخ دقیق و سریع به نظرات داوران
اگر مقاله نیاز به اصلاح داشته باشد، هرچه پاسخ نویسنده به نظرات داوران دقیق تر، مستند تر و در زمان کوتاه تری ارسال شود، احتمال ادامه سریع تر فرآیند بررسی نیز بیشتر خواهد بود.
استفاده از نظر متخصصان قبل از سابمیت
بسیاری از پژوهشگران پیش از ارسال مقاله، از متخصصان چاپ مقاله یا ویراستاران علمی کمک می گیرند تا مقاله از نظر نگارش، فرمت، منابع و الزامات مجله بررسی شود. این کار زمان داوری را تضمین نمی کند، اما می تواند احتمال بروز خطاهای قابل پیشگیری و تأخیرهای ناشی از آن را کاهش دهد.
جمع بندی
اگر بعد از سابمیت مقاله هنوز پاسخی از مجله دریافت نکرده اید، عجله برای نتیجه گیری معمولاً کمکی نمی کند. فرآیند بررسی مقالات علمی زمان بر است و هر مجله بر اساس روال داخلی خود، مقاله را در چند مرحله ارزیابی می کند. آنچه اهمیت بیشتری دارد، این است که مقاله از همان ابتدا با دقت آماده و برای مجله مناسبی ارسال شود تا از تأخیرهای قابل پیشگیری جلوگیری شود.
